Triệu Chứng Viêm Amidan Giúp Bạn Nhận Biết Bệnh Sớm Và Chính Xác

Da Nang, Hoi An, Hue, Nha Trang and Dong Hoi

ABC Pharmacy - The premier destination for all your healthcare needs in Viet Nam

02363820015

Triệu Chứng Viêm Amidan Giúp Bạn Nhận Biết Bệnh Sớm Và Chính Xác

Đau họng kéo dài, sốt, nuốt vướng hoặc nhìn thấy amidan sưng đỏ là những dấu hiệu thường gặp của viêm amidan. Tuy nhiên nhiều người dễ nhầm lẫn với viêm họng thông thường nên chủ quan điều trị tại nhà. Nhận biết sớm các triệu chứng viêm amidan sẽ giúp điều trị hiệu quả và hạn chế biến chứng.

Viêm amidan là gì?

Amidan (Tonsils) là tổ chức lympho lớn nhất của cơ thể nằm ở ngã tư hầu họng (phía sau họng, hai bên vòm miệng). Nhiệm vụ chính của amidan là tiết ra các kháng thể tự nhiên để chống lại sự nhiễm trùng.

Khái niệm viêm amidan được dùng để chỉ tình trạng khối amidan bị vi khuẩn hoặc virus tấn công, dẫn đến phản ứng sưng tấy, đỏ, đau rát và đôi khi xuất hiện các chấm mủ trắng trên bề mặt. Bệnh lý này có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào, nhưng phổ biến nhất là ở trẻ em từ độ tuổi mẫu giáo đến thiếu niên.

Dấu hiệu nhận biết sớm viêm amidan (Trước khi bùng phát mạnh)

Rất hiếm khi viêm amidan bùng phát dữ dội ngay trong ngày đầu tiên. Việc "lắng nghe" cơ thể ở giai đoạn ủ bệnh sẽ giúp bạn can thiệp kịp thời. Những dấu hiệu nhận biết sớm (thường xuất hiện trước 1-2 ngày) bao gồm:

Cảm giác khô và ngứa râm ran ở cổ họng, người bệnh thường xuyên phải hắng giọng.
Cơn đau họng nhẹ bắt đầu xuất hiện và có xu hướng tăng dần về đêm hoặc khi thức dậy vào sáng sớm.
Nuốt nước bọt thấy lợn cợn, vướng víu dù không ăn uống gì.
Cơ thể uể oải, mệt mỏi, có thể gai lạnh nhẹ trước khi cơn sốt thực sự ập tới.

Biểu hiện viêm amidan theo từng giai đoạn

Tùy thuộc vào mức độ nhiễm trùng và thời gian ủ bệnh, biểu hiện viêm amidan sẽ được chia thành hai giai đoạn chính là cấp tính và mạn tính. Việc phân biệt rõ hai giai đoạn này giúp định hướng chính xác phương pháp điều trị.

Dấu hiệu viêm amidan cấp tính (Bùng phát nhanh)

Đây là giai đoạn ổ viêm vừa mới khởi phát, các triệu chứng thường rầm rộ và gây mệt mỏi nghiêm trọng cho người bệnh:

Sốt cao: Người bệnh có thể sốt đột ngột từ 38 - 39 độ C, kèm theo cảm giác ớn lạnh, rét run và nhức mỏi toàn thân.
Đau họng dữ dội: Cảm giác đau rát sâu bên trong họng, đau nhói lên tai khi nuốt thức ăn, nuốt nước bọt hoặc thậm chí khi nói chuyện.
Quan sát bằng mắt thường: Khi há miệng to, bạn sẽ thấy hai khối amidan sưng to, đỏ rực. Ở trường hợp nặng (viêm amidan mủ), bề mặt khối amidan sẽ xuất hiện các chấm mủ trắng hoặc mảng giả mạc màu vàng xám bám chặt.
Sưng hạch bạch huyết: Nổi hạch ở góc hàm hoặc dưới cằm, sờ vào thấy cứng và đau.

Biểu hiện viêm amidan mạn tính (Tái phát dai dẳng)

Nếu triệu chứng viêm amidan cấp tính không được điều trị triệt để, vi khuẩn sẽ trú ngụ lại trong các hốc amidan, biến bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính. Ở giai đoạn này, người bệnh ít khi bị sốt cao nhưng lại phải đối mặt với những phiền toái kéo dài:

Nuốt vướng, hôi miệng: Các hốc amidan chứa đầy bã đậu (tế bào chết, vi khuẩn và thức ăn thừa) tạo ra mùi hôi rất khó chịu dù đã đánh răng kỹ. Người bệnh luôn có cảm giác vướng víu như có dị vật mắc ở cổ họng.
Ho khan dai dẳng: Các ổ viêm kích thích niêm mạc họng, gây ho khan từng cơn, đặc biệt là vào sáng sớm khi vừa ngủ dậy.
Ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ: Đây là dấu hiệu viêm amidan quá phát rất nguy hiểm, thường gặp ở trẻ em. Khối amidan sưng to phì đại chèn ép đường thở, khiến trẻ phải há miệng để thở, ngủ ngáy to và hay giật mình quấy khóc về đêm.

Bảng phân biệt biểu hiện viêm amidan do virus và vi khuẩn

Việc phân biệt tác nhân gây bệnh đóng vai trò sinh tử trong việc quyết định có nên sử dụng thuốc kháng sinh hay không.

Tiêu chí nhận diện	Do Virus (Chiếm 70% các ca bệnh)	Do Vi khuẩn (Liên cầu khuẩn nhóm A)
Triệu chứng đi kèm	Thường kèm theo sổ mũi, hắt hơi, ho, khàn tiếng, viêm kết mạc mắt (đỏ mắt).	Rất ít khi bị ho hoặc sổ mũi. Chủ yếu tập trung vào sưng đau họng dữ dội.
Mức độ sốt	Sốt nhẹ hoặc không sốt.	Sốt cao đột ngột (trên 38.5 độ C), mệt mỏi lừ đừ.
Đặc điểm bề mặt amidan	Sưng đỏ, bề mặt nhẵn bóng.	Sưng đỏ ửng, có đốm mủ trắng/vàng, xuất huyết điểm li ti ở vòm miệng trên.
Phác đồ điều trị	Chỉ điều trị triệu chứng (hạ sốt, súc họng). Tự khỏi sau 5-7 ngày. Tuyệt đối không dùng kháng sinh.	Bắt buộc phải dùng thuốc kháng sinh theo đơn để tránh biến chứng.

Viêm amidan ở trẻ em khác người lớn như thế nào?

Dù cùng bị viêm amidan, nhưng biểu hiện ở trẻ nhỏ và người trưởng thành có sự khác biệt rõ rệt mà các bậc phụ huynh cần lưu ý:

Ở trẻ em (Đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi): Các bé chưa biết mô tả cơn đau họng, do đó phụ huynh cần quan sát các dấu hiệu gián tiếp. Trẻ thường sốt rất cao (dễ kèm theo co giật), chảy nước dãi nhiều do không thể nuốt được, quấy khóc liên tục, bỏ ăn, nôn trớ và thường xuyên thở bằng miệng.
Ở người lớn: Khả năng chịu đựng tốt hơn, ít khi sốt quá cao như trẻ em. Triệu chứng chủ yếu tập trung vào cảm giác đau nhức họng cục bộ, hôi miệng dai dẳng và sưng phù hạch góc hàm ảnh hưởng đến giao tiếp, công việc.

Viêm amidan tái phát bao nhiêu lần thì nên cắt?

Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cắt amidan nếu người bệnh đáp ứng các tiêu chí (Tiêu chuẩn Paradise) sau:

Viêm cấp 5 - 6 lần/năm hoặc gây biến chứng (viêm tai giữa, xoang, thấp tim, viêm khớp, viêm cầu thận).
Amidan quá to gây cản trở ăn uống, ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ hoặc tái phát nhiều lần.
Viêm mạn tính kéo dài, đã điều trị nội khoa 4 - 6 tuần không khỏi.
Từng bị áp-xe quanh amidan phải nhập viện.
Nhiều ngóc ngách chứa chất tiết gây hôi miệng (sỏi amidan), nuốt vướng hoặc nghi ngờ u ác tính.

Khi nào cần gặp bác sĩ gấp?

Bạn không nên tự điều trị tại nhà nếu các dấu hiệu viêm amidan chuyển biến nặng theo chiều hướng sau:

Người bệnh khó thở, thở khò khè hoặc xuất hiện những cơn ngưng thở khi ngủ.
Cơn đau họng quá mức khiến người bệnh không thể nuốt chất lỏng, dẫn đến nguy cơ mất nước trầm trọng.
Tình trạng sốt cao không hạ kéo dài qua 48 tiếng.
Khó há miệng (khít hàm) hoặc cơ vùng cổ sưng tấy, cứng đơ (cảnh báo biến chứng áp xe quanh amidan).

FAQ

Viêm amidan có lây cho người khác không?

Bản thân bệnh viêm amidan không lây, nhưng các tác nhân gây ra viêm amidan (virus hoặc vi khuẩn) thì lây lan rất mạnh. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, mầm bệnh sẽ phát tán vào không khí hoặc bám trên bề mặt đồ vật. Nếu người khỏe mạnh tiếp xúc phải mầm bệnh này, họ có nguy cơ cao bị viêm họng hoặc viêm amidan.

Có nên tự mua thuốc kháng sinh khi có biểu hiện viêm amidan không?

Tuyệt đối không. Hầu hết trường hợp viêm amidan là do virus gây ra, và kháng sinh hoàn toàn vô tác dụng với virus. Việc lạm dụng kháng sinh không những không làm giảm triệu chứng viêm amidan mà còn phá hủy hệ vi sinh đường ruột, làm suy giảm miễn dịch và dẫn đến hậu quả kháng kháng sinh vô cùng nguy hiểm. Bạn chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định xét nghiệm và kê đơn từ bác sĩ chuyên khoa.

Cắt amidan xong cơ thể có suy giảm chức năng miễn dịch không?

Amidan chỉ đóng vai trò miễn dịch tích cực ở độ tuổi trẻ nhỏ (dưới 5 tuổi). Khi trẻ lớn lên, cơ thể có rất nhiều hệ thống bạch huyết khác đảm nhiệm chức năng bảo vệ đường hô hấp. Hơn nữa, khi amidan bị viêm mạn tính, nó đã mất chức năng bảo vệ và biến thành một "ổ chứa vi khuẩn" gây hại, việc cắt bỏ lúc này là có lợi cho sức khỏe.