Định nghĩa giãn tĩnh mạch thực quản.
Giãn tĩnh mạch thực quản là tình trạng các tĩnh mạch ở thực quản bị giãn ra. Giãn tĩnh mạch thực quản do lượng máu đến gan bị chặn bởi máu đông hoặc sẹo. Để vượt qua tắc nghẽn, máu chảy vào các mạch máu nhỏ hơn vốn không được thiết kế cho việc lưu thông lượng máu lớn.
Giãn tĩnh mạch thực quản thường xảy ra ở những người có bệnh gan nghiêm trọng, gây các triệu chứng như nôn ra máu, choáng váng, mất ý thức,... Tình trạng này khi không được xử lý kịp thời có thể làm vỡ mạch máu, nơi phải tải một lượng máu lớn và gây đe dọa tính mạng. Một số loại thuốc và các thủ thuật y khoa có thể giúp ngăn ngừa và cầm máu giãn tĩnh mạch thực quản.
Bệnh giãn tĩnh mạch thực quản có các dấu hiệu và triệu chưng sau.
Trừ khi mạch máu bị vỡ và gây chảy máu bệnh giãn tĩnh mạch thực quản thường không gây ra triệu chứng và dấu hiệu rõ
Khi bị chảy máu, bạn có thể sẽ kèm theo các triệu chứng:
-
Nôn và có một lượng máu đáng kể trong chất nôn
-
Đi ngoài ra phân đen;
-
Xây xẩm, choáng .
-
Mất ý thức (trong trường hợp nặng);
-
Có thể đi kèm với các triệu chứng của bệnh gan như vàng da, vàng mắt, cổ trướng, dễ bị chảy máu.
Bệnh giãn tĩnh mạch thực quản có thể gây ra các biến chứng gì.
Theo thống kê thì có một nữa bệnh nhân xơ gan bị bênh giãn tĩnh mạch thực quản. Nếu bệnh nhân không xơ gan, mức độ tử vong là 5-10% và tăng lên thành 40-70% nếu kèm xơ gan. Với bệnh nhân bị vỡ tĩnh mạch thực quản thì 40% trường hợp tự ngưng, nhưng trong vòng 6 tuần thì 30% sẽ tái phát và trong vòng 1 năm thì tỷ lệ tái phát là 70%
Bệnh giãn tĩnh mạch thực quản cần gặp bác sĩ lúc nào.
Nếu bạn có một trong các triệu chứng nếu trên, bạn cần đến gặp bác sĩ để kiểm tra trong thời gian sớm nhất. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.
Bênh giãn tĩnh mạch thực quản có thể do các nguyên nhân.
Nguyên nhân chính gây ra giãn tĩnh mạch thực quản là do xơ gan, ngoài ra do huyết khối (cục máu đông) trong tĩnh mạch cửa hoặc tĩnh mạch đổ và tĩnh mạch cữa, hoặc do nhiễm ký sinh trùng làm tổn thương gan, phổi, ruột và bàng quang.
Đối tượng có nguy cơ bị giãn tĩnh mạch thực quản
Giãn tĩnh mạch thực quản có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi. Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh giãn tĩnh mạch thực quãn như:
-
Áp lực trong tĩnh mạch cửa tăng.
-
Các tĩnh mạch lớn bị giãn.
-
Uống rượu trong thời gian dài.
Xét nghiệm và chẩn đoán giãn tĩnh mạch thực quản
Bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng mà bạn gặp phải, khám lâm sàng và thực hiện thêm một số xét nghiệm để hỗ trợ chẩn đoán.
- Nội soi. Các bác sĩ sẽ tìm kiếm các tĩnh mạch bị giãn, đo kích thước nếu tìm thấy, kiểm tra xem có các vệt đỏ và những đốm đỏ hay không vì đây là dấu hiệu chỉ ra nguy cơ chảy máu đáng kể. Bác sĩ có thể tiến hành điều trị trong khi nội soi. Cả hai máy quét CT scan bụng và siêu âm cả CT-scan bụng, siêu âm Doppler tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch lách có thể giúp phát hiện tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản.
- Nội soi viên nan. Đây là phương án khả thi nếu bạn không thể hoặc không muốn thực hiện nội soi
Điều trị giãn tĩnh mạch thực quản hiệu quả
Phương pháp điều trị có thể bao gồm:
Sử dụng thuốc huyết áp để giảm áp lực trong tĩnh mạch.
Nếu tĩnh mạch thực quản có nguy cơ chảy máu, bác sĩ sẽ đề nghị thắt vòng thun để ngăn chảy máu. Nội soi và bọc tĩnh mạch bị giãn bằng thun chuyên dụng. Phương pháp này có thể gây sẹo ở thực quản.
Nếu tĩnh mạch bị rò rỉ và chảy máu thì phải ngăn chảy máu cấp bằng các phương pháp sau:
-
Sử dụng thun thắt tĩnh mạch chảy máu.
-
Sử dụng thuốc để làm chậm lưu lượng máu vào tĩnh mạch cửa.
-
Chuyển lưu lượng máu từ tĩnh mạch cửa qua tĩnh mạch cảnh. Đây chỉ là phương pháp tạm thời, được dùng khi các phương pháp khác không mang lại hiệu quả.
-
Truyền máu để cầm máu.
-
Ngăn ngừa nhiễm trùng khi chảy máu bằng cách dùng kháng sinh.
-
Ghép gan trong trường hợp bạn bị bệnh gan nặng hoặc bị chảy máu do giãn tĩnh mạch thực quản tái phát.
Tùy vào thể trạng bệnh nhân và tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽ kê đơn thuốc và áp dụng những phương pháp điều trị phù hợp.
Những thói quen sinh hoạt có thể giúp hạn chế diễn tiến của bệnh giãn tĩnh mạch thực quản
-
Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị.
-
Tuyệt đối không nên sử dụng rượu hoặc các chất có cồn.
-
Giảm lượng chất béo đưa vào cơ thể. Thay vào đó là dùng nhiều rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt
-
Tập thể dục để lượng máu lưu thông ổn định và để duy trì cân nặng ở mức hợp lý, tránh tình trạng thừa cân, béo phì.
-
Không nên sử dụng nhiều hóa chất trong sinh hoạt như thuốc xịt côn trùng, chất tẩy rửa,... vì những loại độc tố này khi hít vào gây hại cho gan.
-
Thăm khám định kì để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.
-
Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.
Thông tin trong bài chỉ mang tính chất tham khảo. Việc điều trị và dùng thuốc phải nghe theo bác sỹ chuyên môn.
