Thời tiết chuyển mùa và khói bụi ô nhiễm là điều kiện thuận lợi để các bệnh lý hô hấp bùng phát, điển hình nhất là viêm xoang . Nhiều người bệnh thường nhầm lẫn viêm xoang với cảm lạnh thông thường, dẫn đến việc tự ý dùng thuốc sai cách và bỏ lỡ "giai đoạn vàng" điều trị. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của bệnh và 8 triệu chứng viêm xoang đặc trưng nhất dưới góc nhìn y khoa.
Viêm xoang là gì?
Khoang xoang là hệ thống các hốc rỗng nằm lân cận và thông nối với hốc mũi, được lót bởi một lớp niêm mạc mỏng dính. Nhiệm vụ của các xoang này là làm nhẹ trọng lượng khối xương đầu mặt, tạo tiếng vang cho giọng nói và tiết dịch nhầy để sưởi ấm, làm ẩm không khí trước khi đi vào phổi.
Vậy viêm xoang là gì ? Dưới góc nhìn y khoa, đây là tình trạng lớp niêm mạc lót trong các hốc xoang bị nhiễm trùng (do virus, vi khuẩn hoặc nấm) dẫn đến sưng nề, viêm đỏ. Sự sưng tấy này làm bít tắc các lỗ thông xoang, khiến dịch nhầy không thể thoát ra ngoài, ứ đọng lại và tạo thành mủ.
Phân loại các loại viêm xoang hiện nay
Tùy thuộc vào thời gian diễn tiến của bệnh, y học chia thành các loại viêm xoang chính sau đây:
Viêm xoang cấp tính: Các triệu chứng bùng phát đột ngột, thường giống hệt cảm lạnh nhưng kéo dài từ 1 - 4 tuần.
Viêm xoang bán cấp: Thời gian mắc bệnh kéo dài dai dẳng từ 4 đến 12 tuần.
Viêm xoang mạn tính: Các triệu chứng viêm xoang không thuyên giảm và kéo dài liên tục trên 12 tuần, dù đã được điều trị nội khoa.
Viêm xoang tái phát: Người bệnh bị nhiều đợt viêm cấp tính (từ 4 đợt trở lên) trong cùng một năm.
8 Triệu chứng viêm xoang điển hình giúp nhận biết bệnh
Việc nắm rõ các dấu hiệu viêm xoang sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc tìm kiếm sự trợ giúp y tế. Nếu cơ thể xuất hiện đồng thời từ 2 đến 3 dấu hiệu trong danh sách 8 triệu chứng viêm xoang dưới đây, nguy cơ cao bạn đã mắc bệnh:
Đau nhức vùng mặt (Triệu chứng cốt lõi)
Tùy vào vị trí hốc xoang bị viêm, người bệnh sẽ cảm nhận những cơn đau nhức ê ẩm, nặng nề ở các vị trí khác nhau: đau nhức giữa trán (xoang trán), đau nhức hai bên gò má (xoang hàm), đau nhức giữa hai mắt (xoang sàng trước) hoặc nhức sâu bên trong gáy (xoang bướm). Cơn đau thường tăng lên khi bạn cúi đầu về phía trước.
Chảy dịch mũi đặc, có màu
Dịch tiết không trong suốt như lúc bị cảm lạnh. Dịch xoang thường đặc quánh, có màu vàng lục hoặc xanh thẫm. Dịch có thể chảy ra phía trước mũi hoặc chảy ngược xuống thành sau họng (hội chứng chảy dịch mũi sau).
Nghẹt mũi, tắc nghẽn đường thở
Niêm mạc mũi xoang sưng phù nề làm thu hẹp đường thở. Người bệnh có thể bị nghẹt một hoặc cả hai bên mũi, phải thở bằng miệng, gây ra tình trạng ngủ ngáy hoặc khô rát họng khi thức dậy.
Giảm hoặc mất hoàn toàn khứu giác (Điếc mũi)
Tình trạng phù nề niêm mạc cản trở các phân tử mùi chạm đến dây thần kinh khứu giác ở vòm mũi. Người bệnh không ngửi thấy mùi, dẫn đến chán ăn và mất vị giác tạm thời.
Ho dai dẳng (Đặc biệt về đêm)
Mủ xoang chảy rỉ rả xuống thành sau họng sẽ kích thích niêm mạc hầu họng và thanh quản, gây ra các cơn ho khùng khắng, ho khan hoặc ho có đờm, đặc biệt dữ dội khi nằm ngủ.
Hơi thở có mùi
Sự phân hủy vi khuẩn cùng mủ ứ đọng trong các hốc xoang rớt xuống miệng chính là nguyên nhân gây ra chứng hôi miệng dai dẳng, dù bạn có vệ sinh răng miệng kỹ đến mức nào.
Đau nhức răng hàm trên
Xoang hàm nằm ngay phía trên chân răng hàm trên. Khi xoang hàm bị viêm nhiễm và sưng to, áp lực này sẽ chèn ép lên các rễ thần kinh răng, gây ra cảm giác ê buốt, đau nhức mỏi toàn bộ hàm răng trên.
Sốt nhẹ và mệt mỏi lừ đừ
Hệ miễn dịch phải hoạt động hết công suất để chống lại vi khuẩn sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái sốt (thường từ 38 độ C), ớn lạnh, đau mỏi cơ bắp và uể oải, mất tập trung trong công việc.
Cách nhận biết viêm xoang và cảm lạnh
Rất nhiều người bị nhầm lẫn giữa hai bệnh lý này. Dưới đây là cách nhận biết viêm xoang thông qua bảng đối chiếu y khoa:
Yếu tố so sánh
Cảm lạnh thông thường
Viêm xoang
Thời gian ủ bệnh
Tự thuyên giảm sau 5 - 7 ngày.
Kéo dài trên 10 ngày không có dấu hiệu đỡ.
Đặc điểm dịch mũi
Dịch trong suốt, loãng, nhiều nước.
Dịch đặc quánh, mủ màu vàng/xanh.
Vị trí đau nhức
Ít đau mặt, chủ yếu đau đầu nhẹ do sốt.
Đau nhức cục bộ, nặng mặt ở trán, má, quanh mắt.
Tình trạng hơi thở
Bình thường.
Có thể gây hôi miệng do dịch mủ nhầy.
FAQ
Viêm xoang có lây không?
Bản thân bệnh viêm xoang không lây. Tuy nhiên, các loại virus và vi khuẩn gây ra đợt viêm cấp tính có thể lây lan qua giọt bắn (khi ho, hắt hơi). Người tiếp xúc mầm bệnh có thể bị cảm lạnh, và nếu sức đề kháng yếu, tình trạng cảm lạnh đó có thể tiến triển thành viêm xoang.
Viêm xoang có chữa khỏi dứt điểm được không?
Viêm xoang cấp tính hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, với viêm xoang mạn tính, rất khó để điều trị dứt điểm bệnh; mục tiêu điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, giảm tần suất tái phát và ngăn ngừa biến chứng.
Người bị viêm xoang có cần kiêng ăn uống gì không?
Bạn nên hạn chế đồ uống có cồn (dễ gây phù nề niêm mạc), thực phẩm từng gây dị ứng và đồ ăn quá cay nóng, nhiều dầu mỡ để tránh trào ngược dạ dày – một yếu tố kích thích làm nặng thêm tình trạng viêm xoang.